การสร้างเสริมสุขภาพช่องปากผ่านสื่อสร้างสรรค์: แนวทางใหม่ของการเรียนรู้ในเด็ก

บทคัดย่อ

บทนำ: สุขภาพช่องปากในเด็กปฐมวัยและวัยประถมต้นมีความสำคัญต่อสุขภาวะองค์รวม แต่ปัญหาโรคฟันผุยังคงมีความชุกสูงจากพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม สื่อเกมสร้างสรรค์ตามแนวคิดการเรียนรู้ผ่านการเล่น จึงเป็นเครื่องมือที่มีศักยภาพในการเพิ่มความรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพช่องปากของเด็กอย่างยั่งยืน

วัตถุประสงค์: วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาด้านสุขภาพช่องปากในเด็กอายุ 5–8 ปี และพัฒนา “สื่อสร้างสรรค์ในรูปแบบเกม” เพื่อส่งเสริมความรู้และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของเด็ก

วิธีการศึกษา: ใช้การวิจัยเชิงพัฒนา (Developmental Research) กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กอายุ 5–8 ปี จำนวน 20 คน จากตำบลบ้านสวน อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี ซึ่งคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) จากกลุ่มที่มีพฤติกรรมด้านสุขภาพช่องปากไม่เหมาะสม เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถาม และสื่อเกมที่ออกแบบตามหลักจิตวิทยาพัฒนาการของเด็ก ผ่านแอปพลิเคชัน Canva โดยเน้นการเรียนรู้เชิงรุกและการมีส่วนร่วม

ผลการศึกษา: แบ่งออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ (1) สภาพปัจจุบันพบว่าปัญหาฟันผุในเด็กยังคงมีความชุกสูง โดยมีสาเหตุจากพฤติกรรมการบริโภคที่ไม่เหมาะสมและการขาดความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการดูแลช่องปาก (2) การพัฒนาเกมมีลักษณะน่าสนใจ เข้าใจง่าย และเหมาะสมกับวัยเด็ก ส่งเสริมความสนใจและการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมโต้ตอบ เช่น การแปรงฟันจำลอง การเลือกอาหาร และการรับรางวัลจากความสำเร็จในเกม (3) หลังการใช้สื่อเกม พบว่าเด็กมีความรู้และพฤติกรรมที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน สามารถจำแนกอาหารที่เหมาะสมต่อฟัน และแปรงฟันได้ครบตามเกณฑ์ มีแรงจูงใจในการดูแลสุขภาพช่องปากเพิ่มขึ้น

สรุปผลการศึกษา: สื่อเกมสร้างสรรค์ที่พัฒนาขึ้นสามารถเป็นนวัตกรรมที่ตอบสนองต่อแนวคิดการสร้างเสริมสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถประยุกต์ใช้ได้ทั้งในครอบครัว โรงเรียน และชุมชนเพื่อส่งเสริมสุขภาพช่องปากของเด็กในระยะยาว นอกจากนี้ ในเชิงนโยบาย สื่อเกมดังกล่าวมีศักยภาพในการบูรณาการ  สู่สถานศึกษาและหน่วยงานสาธารณสุข เพื่อส่งเสริมกิจกรรมสุขภาพเชิงรุกในโรงเรียน และขยายผลอย่างเป็นระบบ ช่วยลดความเหลื่อมล้ำด้านการเข้าถึงสื่อสุขภาพของเด็ก