การศึกษาการให้บริการและประสิทธิผลของการฟื้นฟูสมรรถภาพในผู้ป่วยระยะกลางงานกายภาพบำบัด โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต
คำสำคัญ:
การฟื้นฟูสมรรถภาพ, , ผู้ป่วยระยะกลาง, , ประสิทธิผลบทคัดย่อ
บทนำ: การฟื้นฟูสมรรถภาพในระยะกลาง (Intermediate Care, IMC) มีบทบาทสำคัญในการลดความพิการและส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ป่วยบาดเจ็บสมอง ผู้ป่วยบาดเจ็บไขสันหลัง และผู้ป่วยกระดูกสะโพกหัก โดยเฉพาะในช่วง 6 เดือนแรกหลังการเจ็บป่วย โรงพยาบาลวชิระภูเก็ตจึงได้พัฒนาระบบบริการ IMC ตั้งแต่ปี 2561 โดยเน้นบริการในรูปแบบผู้ป่วยนอกและฟื้นฟูที่บ้าน อย่างไรก็ตาม ยังขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ด้านประสิทธิผลของการให้บริการดังกล่าว
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาจำนวนวันนอน จำนวนครั้งของการฟื้นฟูในระหว่างการรักษาแบบผู้ป่วยใน รูปแบบและจำนวนครั้งของการฟื้นฟูแบบผู้ป่วยนอกและที่บ้านหลังจำหน่าย และประเมินประสิทธิผลของการฟื้นฟูผู้ป่วย IMC
วิธีการศึกษา: ศึกษาข้อมูลย้อนหลังในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง บาดเจ็บสมอง บาดเจ็บไขสันหลัง และกระดูกสะโพกหัก ในผู้ป่วยที่เข้าระบบ IMC ระหว่างเดือนเมษายน พ.ศ. 2565 ถึง มีนาคม พ.ศ. 2567 ในด้านลักษณะและจำนวนผู้ป่วย จำนวนวันนอน จำนวนครั้งการฟื้นฟู และคะแนนกิจวัตรประจำวันดัชนีบาร์เธล (Barthel Index, BI) ในวันแรกรับ วันจำหน่าย และหลังครบกำหนดติดตาม 6 เดือน หรือ BI เท่ากับ 20
ผลการศึกษา: ผู้ป่วย 150 ราย เป็นผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง 98 ราย บาดเจ็บสมอง 13 ราย บาดเจ็บไขสันหลัง 6 ราย และกระดูกสะโพกหัก 33 ราย ผู้ป่วยในทั้งหมดมีค่ามัธยฐานจำนวนวันนอน 7-16.5 วัน (IQR 5-52.25) มีค่ามัธยฐานจำนวนครั้งการฟื้นฟู 3-7.5 ครั้ง (IQR 2-35.25) หลังจำหน่ายผู้ป่วยได้รับบริการฟื้นฟูที่บ้าน 87 ราย ผู้ป่วยนอก 56 ราย และผสม 7 ราย โดยมีค่ามัธยฐานจำนวนครั้งการฟื้นฟู 1-6.5, 8-40 และ 13-23 ครั้ง ตามลำดับ ผลการฟื้นฟูที่บ้านพบว่ามีค่ามัธยฐานเปลี่ยนแปลงคะแนน BI เปรียบเทียบก่อนและหลังการฟื้นฟูจาก 0-7 (IQR 0-9.75) เป็น 12.5-20 (IQR 5-20) ผู้ป่วยนอกจาก 0-9 (IQR 0-11) เป็น 11-20 (IQR 9-20) และผสมจาก 1-9 (0-9) เป็น 4-11 (IQR 4-11)
สรุปและข้อเสนอแนะ: การให้บริการ IMC ทั้งแบบฟื้นฟูที่บ้าน ผู้ป่วยนอก และผสมของโรงพยาบาลวชิระภูเก็ตมีประสิทธิผลช่วยเพิ่มความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยได้อย่างชัดเจน ผลการศึกษาวิจัยนี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาระบบบริการ IMC สามารถใช้เป็นแนวทางในการวางแผนจัดสรรทรัพยากรบุคคล และงบประมาณเพื่อยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์. (2564). แนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. กระทรวงสาธารณสุข.
กุลธิดา โมรา, เยาวราภรณ์ ยืนยงค์, & สุกัลยา อมตฉายา. (2567). ประสิทธิผลและสัดส่วนของผู้ป่วยในโครงการการดูแลระยะกลางของแผนกกายภาพบำบัด โรงพยาบาลอำนาจเจริญ. วารสารกายภาพบำบัด, 46(2), 78–87.
คณะอนุกรรมการพัฒนาระบบบริการสาธารณสุข (Service Plan) สาขาการดูแลระยะเปลี่ยนผ่านผู้ป่วยกึ่งเฉียบพลัน. (2567). คู่มือการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยระยะกลาง: Guideline for intermediate care สำหรับบุคลากรทางการแพทย์ ตามแผนพัฒนาระบบบริการสุขภาพ (Service Plan). สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.
ชาญณรงค์ คนขยัน. (2566). ผลลัพธ์การพัฒนางานฟื้นฟูสมรรถภาพระยะกลางของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ป่วยบาดเจ็บไขสันหลัง และผู้ป่วยบาดเจ็บที่ศีรษะในจังหวัดมุกดาหาร [เว็บเพจ]. งานกายภาพบำบัด กลุ่มเวชกรรมฟื้นฟู โรงพยาบาลมุกดาหาร. สืบค้นเมื่อ 15 มิถุนายน 2568, จาก http://mukhos.moph.go.th/research/5
ปิยนาถ สกุลพิพัฒน์. (2564). ผลการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะกึ่งเฉียบพลันแบบผู้ป่วยนอกและแบบที่บ้าน. วารสารวิชาการแพทย์ เขต 11, 35(2), 1–11.
พิชามญชุ์ สุวรรณฉัตร, ภัทรัตน์ ปานสุวรรณจิตร์, & วิชุดา จิรพรเจริญ. (2564). ผลลัพธ์ของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยระยะกลางในการเพิ่มความสามารถการดำเนินกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ป่วยบาดเจ็บไขสันหลัง และผู้ป่วยบาดเจ็บที่ศีรษะในโรงพยาบาลสารภีบวรพัฒนา จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 17(2), 78–87.
สุวรรณา ศรีจันทร์, และคณะ. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามแผนการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(3), 341–352.
Au, D. K., Chan, C. C., & Chan, D. Y. (2020). Motor relearning program for stroke patients: A randomized controlled trial. Clinical Rehabilitation, 34(5), 580–589. https://doi.org/10.1177/0269215520904002
Kairy, D., Lehoux, P., Vincent, C., & Visintin, M. (2016). A systematic review of clinical outcomes, clinical process, healthcare utilization, and costs associated with telerehabilitation. Disability and Rehabilitation, 41(2), 1–18. https://doi.org/10.3109/09638288.2015.1052577
World Health Organization. (2017). Rehabilitation in health systems. World Health Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุข วชิระภูเก็ต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
