การศึกษาความปลอดภัยและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของตำรับยาแก้ไข้ผสมฟ้าทะลายโจร (G531/64) ต่อการยับยั้งเอนไซม์ SARS-CoV-2 main protease และโคโรนาไวรัสในแมว
คำสำคัญ:
ตำรับยา G531/64, , ฟ้าทะลายโจร, , เอนไซม์โปรตีเอสหลักของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ซาร์ส-โควี-2, สมุนไพรไทย, , ฤทธิ์ต้านไวรัสบทคัดย่อ
บทนำ: โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของโลก การพัฒนายาจากสมุนไพรที่มีความปลอดภัยและมีฤทธิ์ยับยั้งไวรัสจึงเป็นแนวทางหนึ่งที่ได้รับความสนใจ ตำรับยาแก้ไข้ผสมฟ้าทะลายโจร (G531/64) ซึ่งประกอบด้วยสมุนไพร 8 ชนิด ได้รับการพัฒนาขึ้นเพื่อประเมินศักยภาพในการต้านไวรัสและความปลอดภัย
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความปลอดภัยและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของตำรับยา G531/64 โดยเฉพาะฤทธิ์การยับยั้งเอนไซม์โปรตีเอสหลักของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ซาร์ส-โควี-2 และการยับยั้งการติดเชื้อไวรัสโคโรนาในแบบจำลองระดับหลอดทดลอง
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงทดลองในห้องปฏิบัติการ โดยวิเคราะห์สารออกฤทธิ์ในตำรับยา G531/64 ด้วยเทคนิคโครมาโทกราฟีชนิดของเหลวควบคู่แมสสเปกโตรเมตรี (LC-ESI-QTOF-MS/MS) และทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์ตับสายพันธุ์ HepG2 รวมถึงประสิทธิภาพการยับยั้งเอนไซม์โปรตีเอสหลักของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ซาร์ส-โควี-2 และการยับยั้งการติดเชื้อไวรัสโคโรนาในแมว (FIPV) ซึ่งเป็นแบบจำลองของไวรัสในกลุ่มเดียวกัน
ผลการศึกษา: สารสำคัญในตำรับยา ได้แก่ กรดอัมเลอิก (Amlaic acid) ลิควิริทิเจนิน (Liquiritigenin) ไกลไซร์ริซิน (Glycyrrhizin) และแอนโดรกราฟิดิน เอ (Andrographidin A) ซึ่งมีฤทธิ์ต้านไวรัสและต้านการอักเสบ ตำรับยา G531/64 มีค่าความเป็นพิษปานกลางต่อเซลล์ตับ (IC50 = 60.29 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร) และสามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์โปรตีเอสหลักของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ซาร์ส-โควี-2 ได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยที่ความเข้มข้น 10 และ 100 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร สามารถยับยั้งเอนไซม์ได้ร้อยละ 96.87 และ 100 ตามลำดับ ซึ่งสูงกว่ายาโลพินาเวียร์และริโทนาเวียร์ที่ความเข้มข้น 100 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตรที่สามารถยับยั้งได้ร้อยละ 65.11 และ 60.61 ตามลำดับ นอกจากนี้ ตำรับยังช่วยลดการติดเชื้อไวรัสในเซลล์ CRFK ที่ติดเชื้อไวรัสโคโรนาในแมวได้ร้อยละ 20
สรุปผลการศึกษา: ตำรับยาแก้ไข้ผสมฟ้าทะลายโจร (G531/64) มีศักยภาพในการเป็นยาสมุนไพรเสริมต้านเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ซาร์ส-โควี-2 โดยแสดงฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์โปรตีเอสหลักของไวรัสและลดการติดเชื้อในแบบจำลองในระดับเซลล์ (CRFK cell line) ทั้งนี้ควรมีการศึกษาต่อเนื่องในระดับในร่างกาย (in vivo) และการประเมินความปลอดภัยในมนุษย์ เพื่อยืนยันประสิทธิภาพและความปลอดภัยของตำรับยาในเชิงคลินิก
เอกสารอ้างอิง
Akamatsu, H., Komura, J., Asada, Y., & Niwa, Y. (1991). Mechanism of anti-inflammatory action of glycyrrhizin: Effect on neutrophil functions including reactive oxygen species generation. Planta Médica, 57(2), 119–121. https://doi.org/10.1055/s-2006-960045
Al-Kamel, H., & Grundmann, O. (2021). Glycyrrhizin as a potential treatment for the novel coronavirus (COVID-19). Mini Reviews in Medicinal Chemistry, 21(16), 2204–2208. https://doi.org/10.2174/1389557521666210210160237
Al-Sheddi, E. S., Al-Zaid, N. A., Al-Oqail, M. M., Al-Massarani, S. M., El-Gamal, A. A., & Farshori, N. N. (2019). Evaluation of cytotoxicity, cell cycle arrest, and apoptosis induced by Anethum graveolens L. essential oil in human hepatocellular carcinoma cell line. Saudi Pharmaceutical Journal, 27(7), 1053–1060. https://doi.org/10.1016/j.jsps.2019.09.001
Aliyu-Amoo, H., Isa, H. I., Njoya, E. M., & McGaw, L. J. (2021). Antiproliferative effect of extracts and fractions of the root of Terminalia avicennioides (Combretaceae) Guill. & Perr. On HepG2 and Vero cell lines. Clinical Phytoscience, 7, Article 71. https://doi.org/10.1186/s40816-021-00307-y
Ashfaq, U. A., Masoud, M. S., Nawaz, Z., & Riazuddin, S. (2011). Glycyrrhizin as an antiviral agent against the hepatitis C virus. Journal of Translational Medicine, 9, Article 112. https://doi.org/10.1186/1479-5876-9-112
Bailly, C., & Vergoten, G. (2020). Glycyrrhizin: An alternative drug for the treatment of COVID-19 infection and the associated respiratory syndrome? Pharmacology & Therapeutics, 214, 107618. https://doi.org/10.1016/j.pharmthera.2020.107618
Basar, N., Oridupa, O. A., Ritchie, K. J., Nahar, L., Osman, N. M. M., Stafford, A., ... Sarker, S. D. (2015). Comparative cytotoxicity of Glycyrrhiza glabra roots from different geographical origins against immortal human keratinocyte (HaCaT), lung adenocarcinoma (A549), and liver carcinoma (HepG2) cells. Phytotherapy Research, 29(6), 944–948. https://doi.org/10.1002/ptr.5329
Chrzanowski, J., Chrzanowska, A., & Graboń, W. (2021). Glycyrrhizin: An old weapon against a novel coronavirus. Phytotherapy Research, 35(2), 629–636. https://doi.org/10.1002/ptr.6852
Deb, A., Gupta, S., & Mazumder, P. B. (2023). Study on anti-cancer activity of fruit extract of Terminalia chebula Retz. by exosome-mediated drug delivery system in HepG2 cell line. Educational Administration: Theory and Practice, 29(4), 908–915. https://doi.org/10.53555/kuey.v29i4.4925
Dowluru, K. S., & Rao, K. S. (2020). Phylogenetic analysis and in silico screening of drug targets for ACE2 in human and spike glycoprotein in SARS-CoV-2 for control of COVID-19 [Preprint]. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-23862/v1
Fu, Y., Fang, Y., Gong, S., Xue, T., Wang, P., She, L., & Huang, J. (2023). Deep learning-based network pharmacology for exploring the mechanism of licorice for the treatment of COVID-19. Scientific Reports, 13(1), 5844. https://doi.org/10.1038/s41598-023-31380-7
Gao, Y. Y., Liang, X. Y., Wang, Q., Zhang, S., Zhao, H., Wang, K., ... Gao, F. S. (2022). Mind the feline coronavirus: Comparison with SARS-CoV-2. Gene, 825, 146443. https://doi.org/10.1016/j.gene.2022.146443
Gomaa, A. A., & Abdel-Wadood, Y. A. (2021). The potential of glycyrrhizin and licorice extract in combating COVID-19 and associated conditions. Phytomedicine Plus, 1(3), 100043. https://doi.org/10.1016/j.phyplu.2021.100043
Harun, M. S., Kuan, C. O., Selvarajah, G. T., Wei, T. S., Arshad, S. S., Hair-Bejo, M., & Omar, A. R. (2013). Transcriptional profiling of feline infectious peritonitis virus infection in CRFK cells and in PBMCs from FIP-diagnosed cats. Virology Journal, 10, 329. https://doi.org/10.1186/1743-422X-10-329
Ihssen, J., Faccio, G., Yao, C., Sirec, T., & Spitz, U. (2021). Fluorogenic in vitro activity assay for the main protease (Mpro) from SARS-CoV-2 and its adaptation to the identification of inhibitors. STAR Protocols, 2(3), 100793. https://doi.org/10.1016/j.xpro.2021.100793
Kim, Y. W., Kang, H. E., Lee, M. G., Hwang, S. J., Kim, S. C., Lee, C. H., & Kim, S. G. (2009). Liquiritigenin, a flavonoid aglycone from licorice, has a choleretic effect and the ability to induce hepatic transporters and phase II enzymes. American Journal of Physiology-Gastrointestinal and Liver Physiology, 296(2), G372–G381. https://doi.org/10.1152/ajpgi.90524.2008
Kim, Y. W., Zhao, R. J., Park, S. J., Lee, J. R., Cho, I. J., Yang, C. H., ... Kim, S. C. (2008). Anti-inflammatory effects of liquiritigenin as a consequence of the inhibition of NF-κB-dependent iNOS and proinflammatory cytokines production. British Journal of Pharmacology, 154(1), 165–173. https://doi.org/10.1038/bjp.2008.79
Kuang, Y., Li, B., Fan, J., Qiao, X., & Ye, M. (2018). Antitussive and expectorant activities of licorice and its major compounds. Bioorganic & Medicinal Chemistry, 26(1), 278–284. https://doi.org/10.1016/j.bmc.2017.11.046
Lee, H.-H., Paudel, K. R., & Kim, D.-W. (2015). Terminalia chebula fructus inhibits migration and proliferation of vascular smooth muscle cells and production of inflammatory mediators in RAW 264.7. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2015, 502182. https://doi.org/10.1155/2015/502182
Li, Y., Li, X., Wang, J., Kuang, Y., & Qi, M. (2017). Anti-hepatitis B viral activity of Phyllanthus niruri L. (Phyllanthaceae) in HepG2/C3A and SK-HEP-1 cells. Tropical Journal of Pharmaceutical Research, 16(8), 1873–1879. https://doi.org/10.4314/tjpr.v16i8.17
Lu, C.-C., Yang, S.-H., Hsia, S.-M., Wu, C.-H., & Yen, G.-C. (2016). Inhibitory effects of Phyllanthus emblica L. on hepatic steatosis and liver fibrosis in vitro. Journal of Functional Foods, 20, 20–30. https://doi.org/10.1016/j.jff.2015.10.012
Ma, J., Ding, L., Zang, X., Wei, R., Yang, Y., Zhang, W., ... Tong, X. (2024). Licoricesaponin G2 ameliorates bleomycin-induced pulmonary fibrosis via targeting the TNF-α signaling pathway and inhibiting the epithelial–mesenchymal transition. Frontiers in Pharmacology, 15, 1437231. https://doi.org/10.3389/fphar.2024.1437231
Murck, H. (2020). Symptomatic protective action of glycyrrhizin (licorice) in COVID-19 infection? Frontiers in Immunology, 11, 1239. https://doi.org/10.3389/fimmu.2020.01239
Nazir, F., John Kombe Kombe, A., Khalid, Z., Bibi, S., Zhang, H., Wu, S., & Jin, T. (2024). SARS-CoV-2 replication and drug discovery. Mol Cell Probes, 77, 101973. doi:10.1016/j.mcp.2024.101973
Paltrinieri, S., Giordano, A., Stranieri, A., & Lauzi, S. (2021). Feline infectious peritonitis (FIP) and coronavirus disease 19 (COVID-19): Are they similar? Transbound Emerg Dis, 68(4), 1786-1799. doi:10.1111/tbed.13856
Park, E.-s., Kuroda, Y., Uda, A., Kaku, Y., Okutani, A., Hotta, A., . . . Maeda, K. (2024). The comparison of pathogenicity among SARS-CoV-2 variants in domestic cats. Scientific Reports, 14(1), 21815. doi:10.1038/s41598-024-71791-8
Patra, S., Panda, P. K., Naik, Prajna P., Panigrahi, D. P., Praharaj, P. P., Bhol, C. S., . . . Bhutia, S. K. (2020). Terminalia bellirica extract induces anticancer activity through modulation of apoptosis and autophagy in oral squamous cell carcinoma. Food and Chemical Toxicology, 136, 111073. doi:https://doi.org/10.1016/j.fct.2019.111073
Pawar, R. S., & Bhutani, K. K. (2005). Effect of oleanane triterpenoids from Terminalia arjuna — a cardioprotective drug on the process of respiratory oxyburst. Phytomedicine, 12(5), 391-393. doi:https://doi.org/10.1016/j.phymed.2003.11.007
Peiris, D. S. H. S., Fernando, D. T. K., Senadeera, S. P. N. N., & Ranaweera, C. B. (2023). Phytochemical Screening for Medicinal Plants: Guide for Extraction Methods. Asian Plant Research Journal, 11(4), 13-34. doi:10.9734/aprj/2023/v11i4216
Pinmai, K., Chunlaratthanabhorn, S., Ngamkitidechakul, C., Soonthornchareon, N., & Hahnvajanawong, C. J. W. J. O. g. W. (2008). Synergistic growth inhibitory effects of Phyllanthus emblica and Terminalia bellerica extracts with conventional cytotoxic agents: doxorubicin and cisplatin against human hepatocellular carcinoma and lung cancer cells. 14(10), 1491.
Popovich, D. G., Yeo, S. Y., Zhang, W. J. E. B. C., & Medicine, A. (2011). Ginseng (Panax quinquefolius) and Licorice (Glycyrrhiza uralensis) Root Extract Combinations Increase Hepatocarcinoma Cell (Hep‐G2) Viability. 2011(1), 408273.
Qin, H., Song, Z., Zhao, C., Yang, J., Xia, F., Wang, L., Zheng, W. (2022). Liquiritigenin Inhibits Lipid Accumulation in 3T3-L1 Cells via mTOR-Mediated Regulation of the Autophagy Mechanism. 14(6), 1287.
Qin, Y., Zhou, M., Hao, Y., Huang, X., Tong, D., Huang, L., . . . Zhu, T. (2024). Amplified positive effects on air quality, health, and renewable energy under China’s carbon-neutral target. Nature Geoscience, 17(5), 411-418. doi:10.1038/s41561-024-01425-1
Ramalingam, M., Kim, H., Lee, Y., & Lee, Y.-I. (2018). Phytochemical and Pharmacological Role of Liquiritigenin and Isoliquiritigenin From Radix Glycyrrhizae in Human Health and Disease Models. Volume 10 - 2018. doi:10.3389/fnagi.2018.00348
Sahragard, A., Alavi, Z., Abolhassanzadeh, Z., Moein, M., Mohammadi-Bardbori, A., Omidi, M., & Zarshenas, M. M. J. B. R. I. (2021). Assessment of the cytotoxic activity of Triphala: A semisolid traditional formulation on HepG2 cancer cell line. 2021(1), 6689568.
Seetaha, S., Khamplong, P., Wanaragthai, P., Aiebchun, T., Ratanabunyong, S., Krobthong, S., . . . Choowongkomon, K. (2022). KERRA, Mixed Medicinal Plant Extracts, Inhibits SARS-CoV-2 Targets Enzymes and Feline Coronavirus. 2(5), 621-632.
Shafa Shavira, S. H., Fatmaria Fatmaria. (2023). The in-silico potential of Andrographis paniculata phytocompounds as antiviral for the treatment of COVID-19: A systematic review %J Journal of Applied Pharmaceutical Science (Vol. Volume: 13): Issue: 8.
Suriyo, T., Chotirat, S., Rangkadilok, N., Pholphana, N., & Satayavivad, J. (2021). Interactive effects of Andrographis paniculata extracts and cancer chemotherapeutic 5-Fluorouracil on cytochrome P450s expression in human hepatocellular carcinoma HepG2 cells. Journal of Herbal Medicine, 26, 100421. doi:https://doi.org/10.1016/j.hermed.2021.100421
Tungpradit, R., Sinchaikul, S., Phutrakul, S., Wongkham, W., & Chen, S.-T. Anti-cancer compound screening and isolation: Coscinium fenestratum, Tinospora crispa, and Tinospora cordifolia.
Wang, A., Lu, Y., Shi, P., & Zhang, H. (2017). Hydroxyl and hydroperoxyl radicals scavenging by isoliquiritigenin and liquiritigenin: a quantum chemical study. Structural Chemistry, 28(4), 1181-1186. doi:10.1007/s11224-017-0924-0
Wangkiri, N., Sarnsri, T., Thongkanjana, T., Sae-Tan, S. J. A., & Resources, N. (2021). Antioxidant potentials and inhibitory activities against α-amylase and α-glucosidase, and glucose uptake activity in insulin-resistant HepG2 cells of some medicinal plants. 55(1), 98-104.
Zhu, J., Deng, Y.-Q., Wang, X., Li, X.-F., Zhang, N.-N., Liu, Z., . . . Xie, Z. (2020). An artificial intelligence system reveals that liquiritin inhibits SARS-CoV-2 by mimicking type I interferon. bioRxiv. doi:10.1101/2020.05.02.074021
Zwicklbauer, K., Bergmann, M., Alberer, M., von Both, U., & Hartmann, K. (2025). [Feline infectious peritonitis - a current overview]. Tierärztl. Prax. Ausg. K Kleintiere Heimtiere, 53(2), 96-102. doi:10.1055/a-2524-3760
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุข วชิระภูเก็ต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
