ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนในจังหวัดนนทบุรี
คำสำคัญ:
การมีส่วนร่วม; , การป้องกันอุบัติเหตุทางถนน; , การรับรู้; , สิ่งชักนำ; , แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพบทคัดย่อ
บทนำ: อุบัติเหตุทางถนนเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่ก่อให้เกิดการเสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมากทั้งในระดับโลกและประเทศไทย แม้ภาครัฐจะมีมาตรการและนโยบายป้องกันอย่างต่อเนื่อง แต่อัตราการเกิดอุบัติเหตุยังคงอยู่ในระดับสูง โดยเฉพาะในจังหวัดนนทบุรีซึ่งมีการขยายตัวของเมือง มีการจราจรที่หนาแน่นและจำนวนอุบัติเหตุสูง
มีวัตถุประสงค์: ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนในจังหวัดนนทบุรี
วิธีการดำเนินการวิจัย: ศึกษาเชิงพรรณนาภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนจังหวัดนนทบุรีจำนวน983 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ใช้สถิติเชิงพรรณนา ค่าสหสัมพันธ์ของเพียร์สัน สมการถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัย: ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน ภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ =82.59 S.D.=6.35) ความรู้ (r=.549), การรับรู้โอกาสเสี่ยง(r=.599), การรับรู้ความรุนแรง(r=.625), การรับรู้ประโยชน์(r=0.608), การรับรู้อุปสรรค (r=-.329), สิ่งชักนำ(r=.549) มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=<.001), เมื่อวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณพบว่า การรับรู้ความรุนแรง(Beta=.231), การรับรู้ประโยชน์(Beta=.207), การรับรู้โอกาสเสี่ยง(Beta=.193), การรับรู้อุปสรรค(Beta=-.163), สิ่งชักนำ(Beta=.138) คือปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยสามารถร่วมกันอธิบายความผันแปรได้ร้อยละ 35.3 (R² = .353, p<.001)
สรุปผล: การรับรู้ความรุนแรง การรับรู้ประโยชน์ การรับรู้โอกาสเสี่ยง การรับรู้อุปสรรค และสิ่งชักนำในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน
เอกสารอ้างอิง
กมลวรรณ คุ้มวงษ์, นิสากร กรุงไกรเพชร, และสุวรรณา จันทร์ประเสริฐ. (2562). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมความปลอดภัยในการขับขี่จักรยานยนต์ของนักเรียนชายระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในภาคตะวันออก. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 27(4), 42–52. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Nubuu/article/view/232567
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2565). รายงานสถานการณ์อุบัติเหตุประจำปี. https://www.disaster.go.th/contents/various_statistics
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). วิสัยทัศน์ระบบสุขภาพ. https://www.moph.go.th
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2566). รายงานสถิติสาธารณสุข พ.ศ. 2565. กระทรวงสาธารณสุข. https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2023/11/Hstatistic65.pdf
ขจี ดวงจักร ณ อยุธยา, และรัชยา ภักดีจิตต์. (2562). พฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์ปลอดภัยตามกฎหมายของผู้ปกครองเด็กก่อนวัยเรียน โรงเรียนสังกัดเทศบาล ในเขตพื้นที่เทศบาลเมืองหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารพยาบาลตำรวจ, 11(1), 163–171.
ชลิต บุญเทศ, และปภาวดี มนตรีวัต. (2561). การรับรู้ของประชาชนในการนำนโยบายการป้องกันและลดอุบัติเหตุทางถนนไปปฏิบัติในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 7(4), 158–168.
ซัมซูวัล สะอิ, จักรินทร์ ปริมานนท์, ฉัตรชัย ขวัญแก้ว, และสุขุมาภรณ์ ศรีวิศิษฐ. (2568). อิทธิพลขององค์ประกอบแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพที่มีต่อพฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์ที่ปลอดภัยในประชาชนอายุ 18–24 ปี จังหวัดตรัง. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข, 11(3), 673–684. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/journal_law/article/view/281327
ทรงพล โชติกเวชกุล, ชัยยันต์ คุณรักษ์, และไกรสร เดชสิมมา. (2567). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันและลดอุบัติเหตุทางถนนในจังหวัดอุดรธานี. วารสารการจัดการองค์กรและพัฒนาสังคม, 4(2), 1–20.
ทรงวุฒิ พันหล่อมโส. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมในการพัฒนารูปแบบการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนในจังหวัดอุดรธานี. วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 11(1), 119–131.
ธวัชชัย เอกสันติ, กมลทิพย์ ลมไธสง, นิศารัตน์ มูลกระโทก, อนุสา ชินราช, และศิริกัญญา ฤทธิ์แปลก. (2564). พฤติกรรมป้องกันอุบัติเหตุจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษาคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา. วารสารมหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล, 34(2), 16–29. https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/vujournal/article/view/245110
ธีรยุทธ์ ลีโคตร, สีดา สอนศรี, และยุพา คลังสุวรรณ์. (2558). บทบาทของชุมชนในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการเกิดอุบัติเหตุทางถนน จังหวัดมหาสารคาม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 9(2), 161–176.
นัธทวัฒน์ ดีดาษ, และพภัสสรณ์ วรภัทร์ถิระกุล. (2564). การมีส่วนร่วมของหน่วยงานภาครัฐและประชาชนในการป้องกันและลดอุบัติเหตุทางถนนในจังหวัดสงขลา. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 18(1), 233–246.
พัทยา แสงตรีสุ. (2564). การมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 10(2), 560–569.
ไพบูลย์ ศรีพิมพ์สอ. (2566). แนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 15(1), 45–60.
ภัทรธิฌา พัชรคุณัญญา, สุรีย์พันธุ์ วรพงศธร, ธวัชชัย วรพงศธร, ยุวดี รอดจากภัย, และเกษม ชูรัตน์. (2562). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัยของนักศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 15(2), 45–62.
มูลนิธิไทยโรดส์, และศูนย์วิจัยอุบัติเหตุแห่งประเทศไทย. (2567). รายงานสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของประเทศไทย ปี 2565–2566. https://trso.thairoads.org/resources/10278/
ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน. (2567). สถิติอุบัติเหตุประจำปี. https://roadsafety.disaster.go.th/roadsafety/home
สมใจ อ่อนละเอียด. (2560). ความสัมพันธ์ระหว่างแรงจูงใจในการป้องกันกับพฤติกรรมการป้องกันการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 23(4), 57–70.
สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง. (2567). จำนวนประชากรปีปัจจุบัน: ระบบสถิติทางการทะเบียน. https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/displayData
Andersen, R. M., & Newman, J. F. (1973). Societal and individual determinants of medical care utilization in the United States. Milbank Memorial Fund Quarterly, 51(1), 95–124.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
Becker, M. H. (Ed.). (1974). The health belief model and personal health behavior. Slack.
Dadipoor, S., Ranaei, V., Ghaffari, M., Rakhshanderou, S., & Safari-Moradabadi, A. (2020). Safe driving behaviors among taxi drivers: A predictive cross-sectional study based on the health belief model. Archives of Public Health, 78, Article 82. https://doi.org/10.1186/s13690-020-00466-0
Ebrahimikhah, M., Moghimbeigi, A., Hazavehei, S. M. M., & Rezapur-Shahkolai, F. (2019). Beliefs and performances of elementary school students to prevent road traffic injuries using the health belief model. Journal of Injury and Violence Research, 11(2), 213–224. https://doi.org/10.5249/jivr.v11i2.947
Ratanavaraha, V., & Jomnonkwao, S. (2013). Community participation and behavioral changes of helmet use in Thailand. Transport Policy, 25, 111–118. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2012.11.002
Razmara, A., Aghamolaei, T., Madani, A., Hosseini, Z., & Zare, S. (2018). Prediction of safe driving behaviours based on health belief model: The case of taxi drivers in Bandar Abbas, Iran. BMC Public Health, 18, Article 380. https://doi.org/10.1186/s12889-018-5300-5
World Health Organization. (2023). Global status report on road safety 2023. https://www.who.int/publications/i/item/9789240086517
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุข วชิระภูเก็ต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
