ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติตามกฎจราจรเพื่อป้องกันอุบัติเหตุทางถนนของพนักงานขนส่งอาหารหรือสินค้าด้วยรถจักรยานยนต์ ในเขตกรุงเทพมหานคร

ศุภกร นราดุลย์

ผู้แต่ง

ศุภกร นราดุลย์ หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารงานสาธารณสุข มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น

คำสำคัญ:

ปัจจัยที่มีอิทธิพล, , การปฏิบัติตามกฎจราจร, , พนักงานขนส่งอาหารหรือสินค้า,, รถจักรยานยนต์

บทคัดย่อ

บทนำ: อุบัติเหตุทางถนนยังคงเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขระดับโลกที่สำคัญ ก่อให้เกิดการเสียชีวิต ความพิการ และความสูญเสียทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างมาก ในประเทศไทย ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์มีอัตราการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก การขยายตัวอย่างรวดเร็วของเศรษฐกิจแบบแพลตฟอร์มส่งผลให้จำนวนผู้ประกอบอาชีพส่งอาหารและพัสดุ (คนขับรถจักรยานยนต์) เพิ่มขึ้นอย่างมาก ซึ่งใช้รถจักรยานยนต์เป็นวิธีการเดินทางหลัก การทำงานภายใต้ข้อจำกัดด้านเวลา แรงจูงใจตามรายได้ และตารางการส่งของที่เข้มงวด อาจเพิ่มพฤติกรรมการขับขี่ที่เสี่ยงและลดการปฏิบัติตามกฎจราจร ดังนั้น การระบุปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติตามกฎจราจรจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการพัฒนามาตรการที่มีประสิทธิภาพเพื่อลดอุบัติเหตุทางถนนในกลุ่มอาชีพที่มีความเสี่ยงสูงนี้

วัตถุประสงค์: เพื่อตรวจสอบปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติตามกฎจราจรเพื่อป้องกันอุบัติเหตุทางถนนในกลุ่มผู้ประกอบอาชีพส่งอาหารและพัสดุโดยใช้รถจักรยานยนต์ในเขตกรุงเทพมหานคร

วิธีการ: การสำรวจแบบตัดขวางดำเนินการในกลุ่มผู้ประกอบอาชีพส่งอาหารและพัสดุโดยใช้รถจักรยานยนต์จำนวน 448 คน ที่ทำงานมาแล้วอย่างน้อยสามเดือน ข้อมูลถูกรวบรวมโดยใช้แบบสอบถามที่มีโครงสร้าง และวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยเชิงเส้นหลายตัวแปร

ผลการวิจัย: โดยรวมแล้ว ผู้เข้าร่วม 66.5% แสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติตามกฎจราจรในระดับปานกลาง การวิเคราะห์การถดถอยเชิงเส้นหลายตัวแปรระบุว่า รายได้ (β = −0.185, p < 0.001) ความรู้เกี่ยวกับกฎจราจร (β = 0.153, p = 0.001) และการสนับสนุนทางสังคม (β = 0.192, p = 0.001) เป็นตัวทำนายที่มีนัยสำคัญของการปฏิบัติตามกฎจราจร ตัวแปรเหล่านี้ร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของการปฏิบัติตามกฎจราจรได้ 15.1% (R = 0.389, R² = 0.151, p < 0.001)

สรุปผล: รายได้ ความรู้เกี่ยวกับกฎจราจร และการสนับสนุนทางสังคม มีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญต่อการปฏิบัติตามกฎจราจรในกลุ่มคนขับรถจักรยานยนต์ส่งอาหารและพัสดุในเขตกรุงเทพมหานคร การเสริมสร้างการให้ความรู้ด้านความปลอดภัยบนท้องถนน การพัฒนาระบบสนับสนุนทางสังคม และการนำมาตรการความปลอดภัยในการทำงานที่เหมาะสมมาใช้ อาจช่วยปรับปรุงการปฏิบัติตามกฎจราจรและช่วยลดอุบัติเหตุบนท้องถนนในหมู่ผู้ขับขี่ได้

เอกสารอ้างอิง

กชกานต์ รุ่งเรืองศักดิ์. (2568). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบาดเจ็บรุนแรงของผู้ประสบอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 12(1), e274183. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view/274183

กษริน ตริณตระกูล. (2567). พฤติกรรมการใช้หมวกนิรภัยขณะขับขี่รถจักรยานยนต์ของประชาชนในเขตอำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี. วารสารเวชศาสตร์การจราจร, 20(2), 26–36. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JTHM/article/view/268571

จริยา ดำรงศักดิ์, ยุวนุช สัตยสมบูรณ์, Seo, A. H., และ ศริยามน ติรพัฒน. (2568). การจัดการความเสี่ยงเพื่อป้องกันอุบัติเหตุของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์รับจ้างในพื้นที่กระทรวงสาธารณสุข จังหวัดนนทบุรี [นิพนธ์ต้นฉบับ]. คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. https://phad.ph.mahidol.ac.th/research/2568/18.Chariya.pdf

เถลิงพล พ. (2564). การบริหารจัดการรถจักรยานยนต์รับจ้างต่อความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุของกรมการขนส่งทางบกในอำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(3), 94–106. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/WTURJ/article/view/256216

นนท์ จินดาเวช. (2566). พฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุจากการขับรถพยาบาลฉุกเฉินของพนักงานขับรถพยาบาลฉุกเฉิน จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 32(4), 606–615. https://thaidj.org/index.php/JHS/article/view/14381

นพดล ทองอร่าม, กนกพร สมพร, ฮันวรรณี หะยีอับดุลรอมัน, และ มารียาณี สะมะแอ. (2567). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน, 6(2), 87–99. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JCCPH/article/view/272265

มาเก็ตเทียร์ออนไลน์. (2567, 24 กรกฎาคม). เจาะสถิติไรเดอร์ 2566–2568: ความเสี่ยงท่ามกลางการเติบโต. https://marketeeronline.co/archives/461086

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย. (2567). ตลาด Food Delivery ปี 2567 ยังมีเทรนด์ที่ลดลงต่อเนื่อง. https://www.kasikornresearch.com/th/analysis/k-social-media/Pages/Food-Delivery-2567.aspx

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2567). รายงานสถานการณ์ความปลอดภัยทางถนนของประเทศไทย ปี 2567. https://tdri.or.th/road-safety-report-2024/

Cochran, J. M., & Uphoff, N. T. (1977). Rural development participation: Concepts and measures for project design, implementation and evaluation. Cornell University.

Elliott, M. A., Baughan, C. J., & Sexton, B. F. (2007). Errors and violations in relation to motorcyclists' crash risk. Accident Analysis & Prevention, 39(3), 491–499. https://doi.org/10.1016/j.aap.2006.08.012

Friscila, O., Ani, L. S., & Susiyanti, N. M. (2024). Factors related to traffic accidents among online motorcycle taxi drivers in Bekasi City, Indonesia. The Indonesian Journal of Occupational Safety and Health, 13(1), 65–73. https://doi.org/10.20473/ijosh.v13i1.2024.65-73

Glanz, K., Rimer, B. K., & Viswanath, K. (Eds.). (2008). Health behavior and health education: Theory, research, and practice (4th ed.). Jossey-Bass.

Luther, V. A. F., Bandoh, D. A. B., & Addo-Lartey, A. A. (2025). Prevalence of motorcycle accidents and associated factors among road traffic accident victims in Accra, Ghana. Ghana Medical Journal, 59(1), 1–9. https://doi.org/10.4314/gmj.v59i1.1

Pervez, A., Nguyen, T., Hoang, M., Le, Q., & Tran, P. (2025). Insights from regular motorcyclists and food delivery riders: Psychological factors, work pressure, and crash risk in Vietnam. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 98, 103–117.

Prakobkarn, S., Charoenwong, S., Rattanasiri, S., & Thakkinstian, A. (2024). Prevalence of motorcycle accidents among food delivery drivers in Bangkok, Thailand. PLOS ONE, 19(5), e0303310. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0303310

Rosenstock, I. M. (1974). Historical origins of the Health Belief Model. Health Education Monographs, 2(4), 328–335. https://doi.org/10.1177/109019817400200403

Rusli, R., et al. (2025). Rush hours: The risky behaviours of food delivery and non-food delivery motorcycle riders. Journal of Road Safety, 36(3), 27–35.

World Health Organization. (2023). Global status report on road safety 2023. https://www.who.int/publications/i/item/9789240066783