การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพการป้องกันการติดเชื้อ โรคพยาธิใบไม้ตับในประชาชนตำบลดู่ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพ สร้างและพัฒนารูปแบบ และประเมินผลการพัฒนารูปแบบการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชนตำบลดู่ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ ประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ ประชาชนอาศัยอยู่ในตำบลดู่ที่มีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 400 คน และประชาชนที่ตรวจพบไข่พยาธิใบไม้ตับ 210 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ ใบงาน ใบความรู้ แบบบันทึกการสังเกต และแบบบันทึกผลการปฏิบัติงาน สถิติวิเคราะห์ข้อมูล ใช้สถิติเชิงพรรณนา ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) ประชาชนมีความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับอยู่ระดับไม่ดี (= 2.60) รูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ “สร้างรูปแบบโดยใช้ V-Shape Model ร่วมกับวงจร PAOR จำนวน 3 รอบ” พบว่า รอบที่ 1 ผลของโครงการรณรงค์สร้างกระแสป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับมีผู้เข้าร่วมกิจกรรมทั้ง 7 หมู่บ้าน ร้อยละ 64.94 และผลโครงการตรวจคัดกรองและรักษาโรคพยาธิใบไม้ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 15 ขึ้นไป พบไข่พยาธิใบไม้ตับ คิดเป็นร้อยละ 27.87 รอบที่ 2 การสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ 6 องค์ประกอบ มีความสามารถและทักษะเพิ่มขึ้น โดยสามารถวิเคราะห์สถานการณ์โรค หรือประสบการณ์การเรียนรู้ การเชื่อมโยงกับแนวคิด องค์ความรู้ หลักการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับไปปฏิบัติได้ ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ถูกต้อง ผลลัพธ์การติดเชื้อ และป่วยด้วยโรคพยาธิใบไม้ตับลดลงได้ ในระดับความพึงพอใจระดับปานกลาง รอบที่ 3 1) เพิ่มทักษะการเข้าถึงข้อมูลและบริการ ทักษะการสร้างความรู้ ทักษะการไต่ถาม ทักษะการตัดสินใจ
ทักษะการนำไปใช้ และทักษะการบอกต่อ ในการตรวจรักษาและป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ เพิ่มขึ้นในระดับดี 2) ผลการประเมิน
หลังการพัฒนารูปแบบการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในประชาชน พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพการป้องกันพยาธิใบไม้ตับ มีความรอบรู้ในระดับพอใช้ (= 3.3) ความตระหนักและปฏิบัติตนในระดับดี (= 4.12) และการประเมินคุณภาพรูปแบบ พบว่า มีความเหมาะสมมาก (= 4.11) มีความเป็นไปได้มาก (= 3.94) และมีความเป็นประโยชน์มาก (= 4.09)
โดยสรุป รูปแบบการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้ V-Shape Model และใช้วงจรพัฒนา PAOR มีความเหมาะสม เป็นไปได้ และมีประโยชน์ ส่งผลต่อการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในตำบลดู่ได้อย่างมีคุณภาพ
Article Details
เนื้อหาและข้อมูล (เขียนข้อกำหนด)
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค. (ม.ป.ป.). คนรุ่นใหม่ร่วมใจขจัดภัยโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี. จุลสารศูนย์ประสานงานโรคพยาธิ
ใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี. สืบค้นจาก https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1148620210529050926.pdf
กองโรคติดต่อทั่วไป. (2556). รายงานประจำปี 2556 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
กิตติศักดิ์ ประครองใจ และคณะ. (2564). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับแบบมีส่วนร่วม ตำบลพรสาราญ อำเภอคูเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 7(4), 23–35.
กฤติภณ เณรตาก้อง. (2564). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการทำวิจัยในชั้นเรียนของครูโรงเรียนวัดจันทาราม (ตั้งตรงจิตร 5) (สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยคริสเตียน.
จิรารัตน์ สิงทองทัตน์. (2564). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ตำบลเหล่าหมี อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
จันทร์เพ็ญ แสงเพ็ง, & สมอน ธนะชาติ. (2567). ความชุกและพฤติกรรมเสี่ยงต่อการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ Opisthorchis viverrini ในประชาชน 5 หมู่บ้าน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาเวียง จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 2(2), 45–58.
ธารินี ศรีศักดิ์นอก. (2566). การพัฒนาโปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในการเลือกใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในโรงเรียนผู้สูงอายุ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
เดชา วรสาร. (2563). การดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีแบบมีส่วนร่วม ตำบลเจ้าท่า อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 5(3), 67–79.
ดอกแก้ว ตามเดช, สุรพจน์ มูลยะเทพ, & วิไลลักษณ์ บุณยัษเฐียร. (2560). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา จังหวัดพะเยา. สืบค้นจาก https://pyo.moph.go.th/research_phayao/download.php?id=36
บวรพิพัฒน์ กระแสเสน, & จุฬาภรณ์ สุตะ. (2562). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในตำบลชานุมาน อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 12(2), 89–101.
เบญจพร ถานทองดี. (2566). ประสิทธิผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีของประชาชนตำบลบ้านขาว จังหวัดอุดรธานี. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี.
เพ็ญวิภา นิลเนตร. (2564). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มวัยทำงาน เขตสุขภาพที่ 6. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
รัฏฐรินีย์ ธนเศรษฐ. (2566). การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มวัยทำงาน เขตสุขภาพที่ 9. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง, 8(1), 1–15.
ระพีพร เอียงอุบล. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารการประกันคุณภาพภายในของศูนย์ฝึกอบรมสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต).
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดู่. (2567). สรุปผลการดำเนินงานสาธารณสุข ปีงบประมาณ 2567. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดู่ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ.
วรกร วิชัยโย. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชน อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 13(1), 55–66.
วัฒนศักดิ์ โสสุด, & เกษราวดี คนหาญ. (2567). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เขตสุขภาพที่ 7. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
สมชาย บุญตะวัน. (2567). ประสิทธิผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในประชาชนกลุ่มเสี่ยง จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 4(2), 112–125.
สุชญา สีหะวงษ์, & พิทยา วามะขันธ์. (2566). การพัฒนารูปแบบการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในนักเรียนถิ่นทุรกันดาร. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น, 30(2), 25–40.
สำนักเขตสุขภาพที่ 10. (2567). บทสรุปผู้บริหาร ประเด็นที่ 10 เรื่องโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี. กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ. (2567). สรุปผลการนิเทศงานสาธารณสุขผสมผสานระดับจังหวัด ปีงบประมาณ 2567.
อรณิชา โชติกาวานิชกุล, พรรณรัตน์ เป็นสุข, ศศิรัศมิ์ นาชัยฤทธิวงศ์, & เบญจมาศ อุนรัตน์. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา เขตสุขภาพที่ 9. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 17(1), 35–44.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
