Development of health literacy patternsPrevention of the Opisthorchis viverrini of the public Du Subdistrict, Rasi Salai District, Sisaket Province.
Main Article Content
Abstract
This study employed an action research design with the objectives of examining health literacy, developing a model, and evaluating the effectiveness of a health literacy enhancement model for preventing opisthorchiasis among the population of Du Subdistrict, Rasi Salai District, Sisaket Province. The population and samples consisted of 400 residents aged 15 years and older living in Du Subdistrict, and 210 residents who were found to be infected with Opisthorchis viverrini. Research instruments included questionnaires, interview guides, worksheets, knowledge sheets, observation records, and performance record forms. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, while qualitative data were analyzed by content analysis.
The findings revealed that: 1) The population had a low level of health literacy and preventive behaviors related to opisthorchiasis (=2.60). The developed health literacy enhancement model for opisthorchiasis prevention was based on the V-Shape Model integrated with three cycles of the PAOR (Planning–Action–Observation–Reflection) process. In the first cycle, the campaign to raise awareness on opisthorchiasis prevention involved participants from all seven villages, accounting for 64.94%. Screening and treatment among residents aged 15 years and older revealed Opisthorchis viverrini eggs in 27.87% of participants. In the second cycle, improvements were observed in the six components of health literacy for opisthorchiasis prevention, including enhanced abilities and skills in analyzing disease situations, learning experiences, linking concepts and knowledge, and applying preventive principles in practice. These improvements contributed to appropriate behavior modification and reductions in infection and morbidity, with an overall moderate level of satisfaction. In the third cycle, participants demonstrated good levels of improvement in skills related to accessing information and services, knowledge creation, inquiry, decision-making, application, and communication for screening, treatment, and prevention of opisthorchiasis. 1) Post-development evaluation indicated that health literacy for opisthorchiasis prevention among the population was at a fair level (= 3.30), while awareness and preventive practices were at a good level (= 4.12). The quality evaluation of the model showed a high level of appropriateness (= 4.11), feasibility (= 3.94), and usefulness (= 4.09).
In conclusion, the health literacy enhancement model based on the V-Shape Model integrated with the PAOR development cycle was appropriate, feasible, and beneficial, and effectively contributed to high-quality prevention of opisthorchiasis in Du Subdistrict.
Article Details
เนื้อหาและข้อมูล (เขียนข้อกำหนด)
References
กรมควบคุมโรค. (ม.ป.ป.). คนรุ่นใหม่ร่วมใจขจัดภัยโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี. จุลสารศูนย์ประสานงานโรคพยาธิ
ใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี. สืบค้นจาก https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1148620210529050926.pdf
กองโรคติดต่อทั่วไป. (2556). รายงานประจำปี 2556 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
กิตติศักดิ์ ประครองใจ และคณะ. (2564). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับแบบมีส่วนร่วม ตำบลพรสาราญ อำเภอคูเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 7(4), 23–35.
กฤติภณ เณรตาก้อง. (2564). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการทำวิจัยในชั้นเรียนของครูโรงเรียนวัดจันทาราม (ตั้งตรงจิตร 5) (สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยคริสเตียน.
จิรารัตน์ สิงทองทัตน์. (2564). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ตำบลเหล่าหมี อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
จันทร์เพ็ญ แสงเพ็ง, & สมอน ธนะชาติ. (2567). ความชุกและพฤติกรรมเสี่ยงต่อการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ Opisthorchis viverrini ในประชาชน 5 หมู่บ้าน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาเวียง จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 2(2), 45–58.
ธารินี ศรีศักดิ์นอก. (2566). การพัฒนาโปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในการเลือกใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในโรงเรียนผู้สูงอายุ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
เดชา วรสาร. (2563). การดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีแบบมีส่วนร่วม ตำบลเจ้าท่า อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 5(3), 67–79.
ดอกแก้ว ตามเดช, สุรพจน์ มูลยะเทพ, & วิไลลักษณ์ บุณยัษเฐียร. (2560). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา จังหวัดพะเยา. สืบค้นจาก https://pyo.moph.go.th/research_phayao/download.php?id=36
บวรพิพัฒน์ กระแสเสน, & จุฬาภรณ์ สุตะ. (2562). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในตำบลชานุมาน อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 12(2), 89–101.
เบญจพร ถานทองดี. (2566). ประสิทธิผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีของประชาชนตำบลบ้านขาว จังหวัดอุดรธานี. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี.
เพ็ญวิภา นิลเนตร. (2564). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มวัยทำงาน เขตสุขภาพที่ 6. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
รัฏฐรินีย์ ธนเศรษฐ. (2566). การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มวัยทำงาน เขตสุขภาพที่ 9. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง, 8(1), 1–15.
ระพีพร เอียงอุบล. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารการประกันคุณภาพภายในของศูนย์ฝึกอบรมสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต).
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดู่. (2567). สรุปผลการดำเนินงานสาธารณสุข ปีงบประมาณ 2567. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดู่ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ.
วรกร วิชัยโย. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชน อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 13(1), 55–66.
วัฒนศักดิ์ โสสุด, & เกษราวดี คนหาญ. (2567). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เขตสุขภาพที่ 7. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
สมชาย บุญตะวัน. (2567). ประสิทธิผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในประชาชนกลุ่มเสี่ยง จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 4(2), 112–125.
สุชญา สีหะวงษ์, & พิทยา วามะขันธ์. (2566). การพัฒนารูปแบบการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในนักเรียนถิ่นทุรกันดาร. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น, 30(2), 25–40.
สำนักเขตสุขภาพที่ 10. (2567). บทสรุปผู้บริหาร ประเด็นที่ 10 เรื่องโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี. กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ. (2567). สรุปผลการนิเทศงานสาธารณสุขผสมผสานระดับจังหวัด ปีงบประมาณ 2567.
อรณิชา โชติกาวานิชกุล, พรรณรัตน์ เป็นสุข, ศศิรัศมิ์ นาชัยฤทธิวงศ์, & เบญจมาศ อุนรัตน์. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา เขตสุขภาพที่ 9. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 17(1), 35–44.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.