ประสิทธิผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผ่านสถานีสุขภาพชุมชนร่วมกับระบบสุขภาพทางไกล ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านม่วงแยก อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

การวิจัย​กึ่ง​ทดลอง​แบบ​สอง​กลุ่ม​วัดผล​ก่อน​และ​หลัง​การทดลอง​ครั้งนี้ มี​วัตถุประสงค์​เพื่อ​เปรียบเทียบ​ความรู้​เกี่ยวกับ​โรคเบาหวาน แรงจูงใจ​ใน​การ​ดูแล​ตนเอง ทักษะ​การ​จัดการ​ตนเอง พฤติ​กรรมการ​ดูแล​ตนเอง และ​ระดับ​น้ำตาล​ใน​เลือด ก่อน​และ​หลัง​การ​ใช้​โปรแกรม​ของ​กลุ่ม​ทดลอง และ​​ระหว่าง​กลุ่ม​ทดลอง​กับ​กลุ่ม​เปรียบเทียบ​ภายหลัง​การทดลอง กลุ่มตัวอย่าง​เป็น​ผู้ป่วย​เบาหวาน​ชนิด​ที่ 2 ที่​ควบคุม​ระดับ​น้ำตาล​ใน​เลือด​ไม่​ได้ จำนวน 64 คน แบ่ง​เป็น​กลุ่ม​ทด​ลอง 32 คน และ​กลุ่ม​เปรียบเทียบ 32 คน คัดเลือก​ด้วย​การ​สุ่ม​อย่าง​เป็นระบบ​ตาม​เกณฑ์​คัด​เข้า​และ​คัดออก กลุ่ม​ทดลอง​ได้รับ​โปรแกรม​ที่​พัฒนา​ขึ้น​ตาม​แบบจำลอง​ข้อมูลข่าวสาร แรงจูงใจ และ​ทักษะ​เชิง​พฤติกรรม เป็นเวลา 8 สัปดาห์ ประกอบด้วย​กิจกรรม​​ที่​สถานี​สุขภาพ​ชุมชน 7 กิจกรรม การ​ตรวจ​ติด​ตามที่​สถานี​สุขภาพ​ชุมชน 4 ครั้ง การ​ให้คำปรึกษา​ผ่าน​ระบบ​สุขภาพ​ทางไกล 2 ครั้ง และ​สร้างแรงจูงใจ​ผ่าน​​แอปพลิเคชัน​ไลน์​ตลอด​โปรแกรม ส่วน​กลุ่ม​เปรียบเทียบ​ได้รับ​การ​ดูแล​ตาม​​ปกติ เครื่องมือ​เก็บ​ข้อมูล​เป็น​แบบสอบถาม 5 ส่วน มีค่า​ความเชื่อมั่น​ระหว่าง 0.780–0.940 และ​การ​ตรวจ​ระดับ​น้ำตาล​ใน​เลือด​หลัง​อดอาหาร​ด้วย​วิธี​เจาะ​ปลายนิ้ว วิเคราะห์​ข้อมูล​ด้วย​สถิติ​เชิง​พรรณนา สถิติ​การทดสอบค่า​ที​ มีระยะเวลาดำเนินการตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ถึงเดือน สิงหาคม 2569

ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานเพิ่มขึ้นจาก 10.59 เป็น 17.66 คะแนน (MD = 7.07, 95% CI = 6.44 ถึง 7.68) แรงจูงใจในการดูแลตนเองเพิ่มขึ้นจาก 35.34 เป็น 53.00 คะแนน (MD = 17.66, 95% CI = 16.08 ถึง 19.23) ทักษะการจัดการตนเองเพิ่มขึ้นจาก 26.16 เป็น 50.50 คะแนน (MD = 24.34, 95% CI = 22.77 ถึง 25.92) พฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มขึ้นจาก 70.09 เป็น 130.66 คะแนน (MD = 60.57, 95% CI = 57.58 ถึง 63.55) และระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารจากเลือดฝอยลดลงจาก 158.03 เป็น 135.34 mg/dL (MD = 22.69, 95% CI = 19.71 ถึง 25.67) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกตัวแปร (p < 0.001) ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบไม่พบความแตกต่างในตัวแปรใด และเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มเปรียบเทียบภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน 17.66 คะแนน สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบซึ่งมีค่าเฉลี่ย 11.41 คะแนน (MD = 6.25, 95% CI = 5.39 ถึง 7.11) แรงจูงใจในการดูแลตนเอง 53.00 คะแนน สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบซึ่งมีค่าเฉลี่ย 37.09 คะแนน (MD = 15.91, 95% CI = 13.57 ถึง 18.25) ทักษะการจัดการตนเอง 50.50 คะแนน สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบซึ่งมีค่าเฉลี่ย 27.00 คะแนน (MD = 23.50, 95% CI = 21.09 ถึง 25.91) พฤติกรรมการดูแลตนเอง 130.66 คะแนน สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบซึ่งมีค่าเฉลี่ย 73.75 คะแนน (MD = 56.91, 95% CI = 53.24 ถึง 60.57) และมีระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารจากเลือดฝอย 135.34 mg/dL ต่ำกว่ากลุ่มเปรียบเทียบซึ่งมีค่าเฉลี่ย 163.22 mg/dL (MD = −27.88, 95% CI = −40.38 ถึง −15.37) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกตัวแปร (p < 0.001) ผลการศึกษาสนับสนุนว่าโปรแกรมนี้อาจช่วยยกระดับความรู้ แรงจูงใจ ทักษะการจัดการตนเอง และพฤติกรรมการดูแลตนเอง ตลอดจนช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารในระยะสั้น