อุบัติการณ์และปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคปอดเรื้อรังในทารกเกิดก่อนกำหนดในโรงพยาบาลสมุทรปราการ

นงนุช  สุภาสนันท์

ผู้แต่ง

นงนุช สุภาสนันท์ กลุ่มงานกุมารเวชศาสตร์ โรงพยาบาลสมุทรปราการ

คำสำคัญ:

โรคปอดเรื้อรัง , , ทารกเกิดก่อนกำหนด

บทคัดย่อ

บทนำ: ภาวะโรคปอดเรื้อรังในทารกเกิดก่อนกำหนด (bronchopulmonary dysplasia; BPD) เป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญและพบได้บ่อยในทารกคลอดก่อนกำหนด การศึกษาหาอุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะโรคปอดเรื้อรังจึงมีความสำคัญ เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาใช้ในการปรับปรุงดูแลผู้ป่วยทารกเกิดก่อนกำหนดและลดการเกิดภาวะโรคปอดเรื้อรังต่อไป

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะโรคปอดเรื้อรังในผู้ป่วยทารกเกิดก่อนกำหนดที่มีน้ำหนักแรกเกิดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 1,500 กรัม ในโรงพยาบาลสมุทรปราการ

วัสดุและวิธีการศึกษา: การศึกษาวิจัยนี้เป็นแบบย้อนหลังโดยเก็บข้อมูลจากแบบบันทึกเวชระเบียนผู้ป่วยในของผู้ป่วยเด็กน้ำหนักแรกเกิดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 1,500 กรัม ที่รักษาในหอผู้ป่วยทารกแรกเกิด โรงพยาบาลสมุทรปราการตั้งแต่เดือน มกราคม 2563 ถึงเดือน ธันวาคม 2567 โดยเก็บข้อมูลทางด้านปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะโรคปอดเรื้อรังในทารกเกิดก่อนกำหนดและนำมาวิเคราะห์ทางสถิติโดยใช้ Chi-square test

ผลการศึกษา: มีผู้ป่วยทารกแรกเกิดที่น้ำหนักตัวน้อยกว่าหรือเท่ากับ 1,500 กรัมที่เข้ารับการรักษาตัว ที่หอผู้ป่วยทารกแรกเกิด โรงพยาบาลสมุทรปราการทั้งหมด 264 คน มีผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยภาวะโรคปอดเรื้อรังจำนวน 113 คน คิดเป็นร้อยละ 42.8 โดยพบปัจจัยเสี่ยงของภาวะโรคปอดเรื้อรังที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่การผ่าตัดคลอด (p=0.034) ภาวะหายใจลำบากในทารกคลอดก่อนกำหนด (RDS) (p <0.001) การได้รับ surfactant (p <0.001) การติดเชื้อในกระแสเลือดหลังคลอด (p <0.001) โรคจอประสาทตาผิดปกติในทารกเกิดก่อนกำหนด (ROP) (p <0.001) น้ำหนักแรกเกิดน้อย (p=0.001) ภาวะที่ทารกมีน้ำหนักตัวแรกเกิดน้อยกว่าเกณฑ์มาตรฐานเมื่อเทียบกับอายุครรภ์เดียวกัน (SGA) (p=0.002) อายุครรภ์น้อย (p <0.001) คะแนน Apgar ที่ 1 นาทีน้อยกว่า 7 (p <0.001) คะแนน Apgar ที่ 5 นาทีน้อยกว่า 7 (p <0.001) โรคหัวใจชนิด PDA (p <0.001) ภาวะหยุดหายใจ (p <0.001) การได้รับยา aminophylline (p <0.049) การใช้เครื่องช่วยหายใจตั้งแต่วันแรกที่เกิด (p <0.001) การใช้เครื่องช่วยหายใจชนิด high-frequency oscillatory ventilation (HFOV) (p <0.001) และจำนวนวันที่ใส่ท่อช่วยหายใจนาน (p <0.001)

สรุปผลการศึกษา:โรงพยาบาลสมุทรปราการมีอุบัติการณ์การเกิดภาวะโรคปอดเรื้อรังในทารกเกิดก่อนกำหนดที่มีน้ำหนักน้อยกว่าหรือเท่ากับ 1,500 กรัม คิดเป็นร้อยละ 42.8 โดยพบปัจจัยเสี่ยงของภาวะโรคปอดเรื้อรังที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่การผ่าตัดคลอดภาวะ RDS การได้รับ surfactant การติดเชื้อในกระแสเลือดหลังคลอดโรค ROP น้ำหนักแรกเกิดน้อยภาวะ SGA อายุครรภ์น้อยคะแนน Apgar ที่ 1 และ 5 นาทีน้อยกว่า 7 โรคหัวใจชนิด PDA ภาวะหยุดหายใจ การได้รับยา aminophylline การใช้เครื่องช่วยหายใจตั้งแต่วันแรกที่เกิด การใช้เครื่องช่วยหายใจชนิด HFOV และจำนวนวันที่ใส่ท่อช่วยหายใจนานควรใช้ข้อมูลนี้ให้เป็นประโยชน์ในการเฝ้าระวังและป้องกันภาวะโรคปอดเรื้อรังในทารกเกิดก่อนกำหนดต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Bancalari, E. (2001). Changes in the pathogenesis and prevention of chronic lung disease of prematurity. American Journal of Perinatology, 18(1), 1–9. https://doi.org/10.1055/s-2001-12940

Bancalari, E., Claure, N., & Sosenko, I. R. S. (2003). Bronchopulmonary dysplasia: Changes in pathogenesis, epidemiology and definition. Seminars in Neonatology, 8(1), 63–71. https://doi.org/10.1016/S1084-2756(02)00192-6

Cokyaman, T., & Kavuncuoglu, S. (2020). Bronchopulmonary dysplasia frequency and risk factors in very low birth weight infants: A 3-year retrospective study. Northern Clinics of Istanbul, 7(2), 124–130. https://doi.org/10.14744/nci.2019.23427

Eber, E., & Zach, M. S. (2001). Long-term sequelae of bronchopulmonary dysplasia (chronic lung disease of infancy). Thorax, 56(4), 317–323. https://doi.org/10.1136/thorax.56.4.317

Ito, M., Kato, S., Saito, M., Miyahara, N., Arai, H., Namba, F., Ota, E., & Nakanishi, H. (2023). Bronchopulmonary dysplasia in extremely premature infants: A scoping review for identifying risk factors. Biomedicines, 11(2), Article 553. https://doi.org/10.3390/biomedicines11020553

Jobe, A. H., & Bancalari, E. (2001). Bronchopulmonary dysplasia. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 163(7), 1723–1729. https://doi.org/10.1164/ajrccm.163.7.2011060

Kardum, D., Filipović-Grčić, B., Müller, A., & Dessardo, S. (2019). Incidence and risk factors for moderate and severe bronchopulmonary dysplasia in very low birth weight infants in two Croatian perinatal regions: A retrospective cohort study. Journal of Pediatric and Neonatal Individualized Medicine, 8(1), Article e080129. https://doi.org/10.7363/080129

Ng, D. K. K., Lau, W. Y., & Lee, S. L. (2000). Pulmonary sequelae in long-term survivors of bronchopulmonary dysplasia. Pediatrics International, 42(6), 603–607. https://doi.org/10.1046/j.1442-200x.2000.01314.x

Stoll, B. J., Hansen, N. I., Bell, E. F., Walsh, M. C., Carlo, W. A., Shankaran, S., Laptook, A. R., Sánchez, P. J., Van Meurs, K. P., Wyckoff, M., Das, A., Hale, E. C., Ball, M. B., Newman, N. S., Schibler, K., Poindexter, B. B., Kennedy, K. A., Cotten, C. M., Watterberg, K. L., . . . Higgins, R. D. (2015). Trends in care practices, morbidity, and mortality of extremely preterm neonates, 1993–2012. JAMA, 314(10), 1039–1051. https://doi.org/10.1001/jama.2015.10244

Tapia, J. L., Agost, D., Alegría, A., Standen, J., Escobar, M., & Grandi, C. (2006). Bronchopulmonary dysplasia: Incidence, risk factors and resource utilization in a population of South American very low birth weight infants. Jornal de Pediatria, 82(1), 15–20. https://doi.org/10.2223/JPED.1431

Yang, T., Shen, Q., Wang, S., Dong, T., Liang, L., & Xu, F. (2022). Risk factors that affect the degree of bronchopulmonary dysplasia in very preterm infants: A 5-year retrospective study. BMC Pediatrics, 22, Article 200. https://doi.org/10.1186/s12887-022-03273-7