ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มารับบริการโรงพยาบาลตะกั่วทุ่ง จังหวัดพังงา

Achara Iyara

Authors

Achara Iyara Takua Thung Hospital, Takua Thung District, Phang Nga Province

Keywords:

Health Literacy; , Blood Sugar Control; , Type 2 diabetes mellitus,

Abstract

Introduction: Type 2 diabetes is a significant public health problem, particularly regarding blood sugar control. Many patients continue to experience difficulty achieving glycemic control Health literacy is a crucial factor that influences self-care behaviors and health outcomes. However, Takua Thung hospital has found that many patients are still unable to achieve their target blood sugar levels. Therefore, it is necessary to study the related factors in order to develop more appropriate and effective care guidelines.

Objective: To examine the association between personal factors, health literacy, and glycemic control in patients with type 2 diabetes.

Methods: This study employed an analytical cross-sectional design. The sample consisted of 208 patients with type 2 diabetes. Data were collected using a general information questionnaire, a health literacy assessment, and HbA1c data. Data were analyzed using descriptive statistics, chi-square test, and multiple logistic regression analysis.

Results: The study found that 54.8% of patients had uncontrolled blood glucose levels (HbA1c ≥ 7%) and 66.8% had low levels of health literacy. Patients with low health literacy were significantly more likely to have poor glycemic control than those with high health literacy (AOR = 3.52, 95% CI = 1.88–6.61, p < 0.001). Furthermore, patients with insufficient income, those who had previously participated in group health education sessions, and those with a BMI ≥ 25 kg/m² were significantly more likely to have uncontrolled blood glucose levels.

Conclusion: Health literacy was significantly associated with glycemic control in patients with type 2 diabetes. Therefore, the development of health education activities aimed at enhancing health literacy skills should be promoted within the healthcare system.

References

กรมควบคุมโรค. (2564). รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังของประเทศไทย ปี 2564. กระทรวงสาธารณสุข.

กรมควบคุมโรค. (2566). รายงานประจำปี 2566 กองโรคไม่ติดต่อ. กระทรวงสาธารณสุข. https://www.ddc.moph.go.th/uploads/files/4155620240314033823.pdf

กรมควบคุมโรค. (2569). คู่มือแนวทางการดำเนินงาน NCD Clinic Plus ปี 2569. กระทรวงสาธารณสุข. https://ddc.moph.go.th/dncd/journal_detail.php?publish=17678

กรมอนามัย. (2565). แนวทางการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. กระทรวงสาธารณสุข.

กระทรวงสาธารณสุข, กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, กองสุขศึกษา, และมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. (2559). คู่มือประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปในการปฏิบัติตามหลัก 3 อ. 2 ส. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: เข้าถึง เข้าใจ และการนำไปใช้ (พิมพ์ครั้งที่ 2). อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

จิราภรณ์ อริยสิทธิ์. (2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3.

ชะนวนทอง ธนสุกาญจน์, และนรีมาลย์ นีละไพจิตร. (2559). การสำรวจความรู้แจ้งแตกฉานด้านสุขภาพ (health literacy) ผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง. กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.

ฐาปกรณ์ พรประภาศักดิ์. (2568). ผลของโครงการโรคเบาหวานระยะสงบต่อระดับน้ำตาลในเลือดและดัชนีมวลกายในคนไข้เบาหวานชนิดที่ 2 ของโรงพยาบาลบ้านนาและโรงพยาบาลองครักษ์ จังหวัดนครนายก. ไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ, 20(2), 202–208.

ณัฐราช ยะราช. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานในโรงพยาบาลจุน [การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา]. https://updc.up.ac.th/bitstreams/50d68672-3b19-451c-875f-23b2f0394e1a/download

นวรัตน์ จันดาวงษ์. (2569). ประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลคูตัน อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 20(2), 596–609. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/278829

ยวิษฐา สุขวาสนะ, อรพินท์ สีขาว, และทวีศักดิ์ กสิผล. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการดูแลตนเองกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์, 11(1), 52–65. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnsurin/article/view/246611

ศูนย์ข้อมูลโรงพยาบาลตะกั่วทุ่ง, งานการพยาบาลผู้ป่วยนอก. (2568). รายงานประจำปี 2568. โรงพยาบาลตะกั่วทุ่ง.

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 (พิมพ์ครั้งที่ 1). ศรีเมืองการพิมพ์.

Abu Hassan, H., Tohid, H., Mohd Amin, R., Long Bidin, M. B., & Muthupalaniappen, L. (2020). The effect of health literacy intervention on glycemic control among type 2 diabetes patients: A randomized controlled trial. Patient Education and Counseling, 103(8), 1595–1602. https://doi.org/10.1016/j.pec.2020.03.003

American Diabetes Association. (2024). Standards of care in diabetes—2024. Diabetes Care, 47(Suppl. 1), S1–S350. https://doi.org/10.2337/dc24-SINT

Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of educational objectives: Handbook I: Cognitive domain. David McKay.

Gomes, M. B., Rathmann, W., Charbonnel, B., Khunti, K., Kosiborod, M., Nicolucci, A., Pocock, S., Shestakova, M. V., Shimomura, I., Watada, H., & Chan, J. C. N. (2022). Socioeconomic factors associated with glycemic measurement and poor HbA1c control in people with type 2 diabetes: The global DISCOVER study. Frontiers in Endocrinology, 13, Article 831676. https://doi.org/10.3389/fendo.2022.831676

Hill-Briggs, F., Adler, N. E., Berkowitz, S. A., Chin, M. H., Gary-Webb, T. L., Navas-Acien, A., Thornton, P. L., & Haire-Joshu, D. (2021). Social determinants of health and diabetes: A scientific review. Diabetes Care, 44(1), 258–279. https://doi.org/10.2337/dci20-0053

Houle, J., Lauzier-Jobin, F., Beaulieu, M. D., Meunier, S., Coulombe, S., Côté, J., Lespérance, F., & Chiasson, J. L. (2016). Socioeconomic status and glycemic control in adult patients with type 2 diabetes: A mediation analysis. BMJ Open Diabetes Research & Care, 4(1), Article e000184. https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2015-000184

International Diabetes Federation. (2021). IDF diabetes atlas (10th ed.). https://diabetesatlas.org

International Diabetes Federation. (2025). IDF diabetes atlas (11th ed.). https://diabetesatlas.org

Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259

Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072–2078. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.09.050

Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12, Article 80. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80

Tanasugarn, C., & Neelapaichit, N. (2015). Development of health literacy measuring instruments for diabetes and hypertension patients. Division of Health Education, Department of Health Service Support, Ministry of Public Health.

World Health Organization. (2021). Health promotion glossary of terms 2021. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240038349

World Health Organization. (2022). Integrated care for chronic conditions. World Health Organization.

World Health Organization. (2023). Diabetes. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes