การพัฒนารูปแบบการให้บริการสาธารณสุขทางไกล (Telemedicine) เพื่อการเข้าถึงบริการในกลุ่มเด็กพิเศษ แบบบูรณาการอย่างมีส่วนร่วมของเครือข่ายสุขภาพและชุมชนอำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน

Vattanachai  Vesessmith

Authors

Vattanachai Vesessmith Pai hospital Mae Hong Son Province

Keywords:

Development, , Telehealth services, , Children with special needs, , Integration, , Health and community networks

Abstract

Introduction: Children with special needs in remote areas still face limitations in accessing specialized healthcare services due to geographical, personnel, and resource constraints. The application of telemedicine, combined with the participation of health networks and communities, is therefore a crucial approach to reducing disparities and increasing access to quality services.

Objectives: To study the situation of telemedicine utilization by children with special needs, develop an integrated remote healthcare service model, and evaluate the effectiveness of the developed model in Pai District, Mae Hong Son Province.

Methods: This research employed a Research and Development (R&D) approach combined with Participatory Action Research (PAR). The sample consisted of 100 children with special needs and their parents, and 20 key informants. Research instruments included questionnaires, in-depth interviews, and focus group discussions. Data were analyzed using descriptive statistics and content analysis.

Results: The number of telemedicine service recipients showed an increasing trend. The most common disorder treated was Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), followed by depression and autism. The developed model is an integrated service system linking hospitals, primary care units, educational institutions, families, communities, and local administrative organizations through six key processes: collaborative policy formulation, network building, and technology system development. Multidisciplinary care, capacity building for personnel and community, and continuous monitoring and evaluation resulted in an overall high level of effectiveness (Mean = 4.36, S.D. = 0.56).

Conclusion and Discussion: The developed Telemedicine model can increase access to healthcare services for children with special needs, reduce limitations of distance and travel costs, promote collaboration among health networks and communities, and support continuous care for children with special needs. It is suitable for expansion into rural and remote areas with limited access to healthcare services.

References

กรมสุขภาพจิต. (2567). อัตราป่วยรายใหม่และความชุกของความผิดปกติแบบอยู่ไม่นิ่ง (โรคสมาธิสั้น) เด็กไทยอายุ 6–15 ปี ปี พ.ศ. 2566–2567 (มกราคม–พฤศจิกายน): Health Data Center (HDC). สำนักวิชาการสุขภาพจิต, กระทรวงสาธารณสุข. https://dmh.go.th

กระทรวงสาธารณสุข. (2563). นโยบายระบบบริการสุขภาพดิจิทัลของประเทศไทย. กระทรวงสาธารณสุข.

กระทรวงสาธารณสุข. (2564). แผนพัฒนาดิจิทัลเพื่อสุขภาพของประเทศไทย พ.ศ. 2564–2570. กระทรวงสาธารณสุข.

ณภัทร แพชัยภูมิ, สุจิตรา พรมมินทร์, นวรัตน์ ปัญญา, ชุติมา ศรีสวัสดิ์, และ กิตติศักดิ์ แสงทอง. (2568). การพัฒนาระบบบริการการแพทย์ทางไกลแบบมีส่วนร่วมสำหรับผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในพื้นที่อำเภอแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 35(2), 71–85. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tnaph/article/view/277366

ศูนย์บริการวิกฤตแบบครบวงจร. (2568). ข้อมูลนำเสนอ Telemed โรงพยาบาลปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน. โรงพยาบาลปาย.

สังวาลย์ วงศ์สมศักดิ์, พัฒน์สรณ์ บุราณรักษ์, และ ชญาภา เยยโพธิ์. (2567). การพัฒนารูปแบบบริการการแพทย์ทางไกล (Telemedicine) ในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 5(2), 268–281. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jrhi/article/view/272351

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2565). รายงานสถานการณ์สุขภาพจังหวัดแม่ฮ่องสอน. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮ่องสอน. https://mho.moph.go.th

Bashshur, R. L., & Shannon, G. W. (2009). History of telemedicine: Evolution, context, and transformation. Mary Ann Liebert.

Farmer, J. E., & Muhlenbruck, L. (2001). Telehealth for children with special health care needs: Promoting comprehensive systems of care. Clinical Pediatrics, 40(2), 93–94. https://doi.org/10.1177/000992280104000205

Marcin, J. P., Ellis, J., Mawis, R., Nagrampa, E., Nesbitt, T. S., & Dimand, R. J. (2004). Using telemedicine to provide pediatric subspecialty care to children with special health care needs. Pediatrics, 113(1 Pt 1), e1–e6. https://doi.org/10.1542/peds.113.1.e1

Nadakuditi, S., & Agrawal, S. (2022). Role of telemedicine in improving access to specialized care in rural health systems and its future in health care delivery. Journal of Health Statistics Reports, 1(3). https://doi.org/10.47363/JHSR/2022(1)118